Trong quá trình học tập và trưởng thành, mỗi học sinh đều có những điểm mạnh, khó khăn và nhịp độ phát triển riêng. Có em dễ dàng tập trung vào bài học, nhưng cũng có em thường xuyên mất tập trung, hay quên, khó hoàn thành nhiệm vụ hoặc gặp khó khăn trong việc kiểm soát hành vi. Những biểu hiện này đôi khi khiến giáo viên và phụ huynh lo lắng, thậm chí cho rằng học sinh lười biếng, thiếu ý thức hoặc chưa cố gắng đủ.
Tuy nhiên, đằng sau một hành vi chưa phù hợp đôi khi là một khó khăn mà chính học sinh cũng chưa biết cách diễn đạt.
KHI NÀO CẦN QUAN TÂM ĐẾN KHẢ NĂNG TĂNG ĐỘNG GIẢM CHÚ Ý?
Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) là một rối loạn phát triển thần kinh có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì chú ý, tổ chức công việc và kiểm soát hành vi. Học sinh có ADHD có thể thường xuyên bỏ sót hướng dẫn, quên bài tập, khó sắp xếp sách vở, dễ bị phân tâm hoặc hành động vội vàng khi chưa suy nghĩ kỹ.
Ở một số em, biểu hiện nổi bật là hiếu động và khó ngồi yên; ở những em khác, khó khăn chủ yếu nằm ở sự chú ý và tổ chức công việc nên có thể ít được nhận ra.
Điều quan trọng là không phải học sinh nào mất tập trung, hay quên hoặc hiếu động cũng mắc ADHD. Những biểu hiện tương tự có thể xuất phát từ thiếu ngủ, căng thẳng, lo âu, áp lực học tập hoặc những khó khăn khác. Việc đánh giá cần xem xét thời gian kéo dài, mức độ ảnh hưởng và biểu hiện trong nhiều môi trường, với sự tham gia của chuyên gia phù hợp.
GIÁO VIÊN VÀ PHỤ HUYNH CÓ THỂ LÀM GÌ?
Thay vì vội vàng trách mắng, chúng ta có thể bắt đầu bằng những điều nhỏ nhưng thiết thực:
- Quan sát và lắng nghe: Tìm hiểu khi nào học sinh dễ mất tập trung, nhiệm vụ nào khiến em gặp khó khăn và điều gì giúp em học tốt hơn.
- Hướng dẫn từng bước: Chia nhiệm vụ lớn thành những phần nhỏ, đưa ra yêu cầu rõ ràng và kiểm tra xem học sinh đã hiểu hướng dẫn hay chưa.
- Xây dựng thói quen ổn định: Hỗ trợ em sắp xếp thời gian, chuẩn bị đồ dùng và sử dụng danh sách công việc cần hoàn thành.
- Ghi nhận sự tiến bộ: Khuyến khích những nỗ lực cụ thể, thay vì chỉ chú ý đến lỗi sai hoặc kết quả cuối cùng.
- Phối hợp giữa gia đình và nhà trường: Chia sẻ thông tin một cách tôn trọng, thống nhất phương pháp hỗ trợ và tránh gắn cho học sinh những nhãn như “lười biếng”, “nghịch ngợm” hay “vô kỷ luật”.
PHÒNG TƯ VẤN TÂM LÝ – NƠI CÙNG HỌC SINH TÌM GIẢI PHÁP
Khi nhận thấy học sinh thường xuyên gặp khó khăn trong tập trung, tổ chức việc học hoặc kiểm soát hành vi, giáo viên và phụ huynh có thể khuyến khích em đến Phòng Tư vấn Tâm lý của nhà trường để được lắng nghe, tìm hiểu những khó khăn đang gặp phải và xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp.
Phòng tư vấn không phải nơi để dán nhãn hay phán xét học sinh. Đây là không gian giúp các em hiểu bản thân hơn, phát huy điểm mạnh, rèn luyện kỹ năng học tập và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Khi có dấu hiệu cần đánh giá chuyên sâu, nhà trường có thể phối hợp với gia đình để giới thiệu học sinh đến chuyên gia y tế hoặc tâm lý có chuyên môn phù hợp.
Mỗi học sinh đều có khả năng phát triển khi được đặt trong một môi trường biết thấu hiểu, tôn trọng và khích lệ. Đôi khi, điều tạo nên sự khác biệt không phải là một lời nhắc nhở nghiêm khắc hơn, mà là một câu hỏi nhẹ nhàng: “Điều gì đang khiến con gặp khó khăn, và thầy cô, cha mẹ có thể giúp con như thế nào?”
Thấu hiểu để đồng hành – lắng nghe để nâng đỡ – cùng nhau tạo cơ hội cho mỗi học sinh phát triển tốt nhất khả năng của mình.
